Atatürk'ün ilk
öğrenimine başlaması (Kısa bir süre mahalle mektebine devam etmiş, daha sonra
çağdaş eğitim yapan Şemsi Efendi Okulu'na geçerek ilkokulu burada bitirmiştir.)
1888
Atatürk'ün babası Ali
Rıza Efendi'nin ölümü.
1893
Atatürk'ün Selânik
Askerî Rüştiyesi'ne girişi (Atatürk kısa bir süre Selânik Mülkiye Rüştiyesi'ne
gitmişse de öğrenimine daha sonra Askerî Rüştiye'de devam etmiş ve okulu 1896
yılında bitirmiştir. Bu okulda matematik öğretmeni. Mustafa Efendi, genç
öğrencisi Mustafa'nın adının sonuna "Kemal" ismini ilâve etmiştir.)
Atatürk'ün Manastır Askerî İdadisi'ne girişi ( 1899 yılında bitirmiştir)
Atatürk'ün Manastır Askerî İdadisi'ni bitirerek İstanbul'da Harp Okulu'nun
piyade sınıfına yazılışı, Atatürk'ün teğmen rütbesiyle Harp Okulu'nu bitirişi
ve öğrenimine Harp Akademisi'nde devam etmesi.
1903
Atatürk'ün üsteğmen
oluşu.
11 Ocak 1905
Atatürk'ün Kurmay
Yüzbaşı rütbesiyle Harp Akademisi'nden mezun oluşu.
5 Şubat 1905
Atatürk'ün -kurmaylık
stajı için- Şam'da 5. Ordu emrine atanması.
10 Şubat 1905
Atatürk'ün Şam'a gitmek
üzere İstanbul'dan hareketi.
Ekim 1906
Atatürk'ün Şam'da bazı
arkadaşları ile gizli olarak "Vatan ve Hürriyet Cemiyeti"ni kuruşu.
20 Haziran 1907
Atatürk'ün kolağası
(kıdemli yüzbaşı) oluşu.
13 Ekim 1907
Atatürk'ün Şam'dan,
merkezi Manastır' da bulunan 3. Ordu Karargâhı'na atanması (Bu karargâhın
Selânik'teki şubesinde çalıştırılmıştır. )
23 Şubat 1908
Atatürk'ün General
Litzmann'dan çevirdiği "Takımın Muharebe Talimi" adlı -askerî
eğitimle ilgili- kitabın Selânik'te yayımlanması.
22 Haziran 1908
Atatürk'e, 3. Ordu
Kararğâhı'ndaki görevinin yanısıra Üsküp-Selânik arasındaki demiryolu
müfettişliği görevinin de verilmesi.
23 Temmuz 1908
İkinci Meşrutiyet'in
ilânı.
13 Ocak 1909
Atatürk'ün Üçüncü Ordu
Selânik Redif Tümeni Kurmay Başkanlığı'na getirilişi.
3 Nisan1909
İstanbul'da İkinci
Meşrutiyet'e karşı -avcı taburlarının ayaklanmasıyla- büyük isyan çıkması (31
Mart İsyanı)
15/16 Nisan 1909
Atatürk'ün Hareket
Ordusuyla beraber -bu orduriun Kurmay Başkanı olarak- Selânik'ten İstanbul'a
hareketi.
19 Nisan 1909
Atatürk'ün Hareket
Ordusu'yla beraber İstanbul'a gelişi.
16 Mayıs 1909
Atatürk'ün 31 Mart
olayının bastırılmasından sonra tekrar Selânik'e dönüşü.
30 Ağustos 1909
Atatürk'ün -kolağası
rütbesiyle- Cumalı Karargâhı'ndaki askerî manevra'ya katılışı.
8 Eylül 1909
Cumalı Karargâhı'ndaki
askerî manevranın sona erişi ve Atatürk'ün Cumalı'den ayrılışı.
22 Eylül1909
Selânik'te
"İttihat ve Terakki Büyük Kongresi"nin toplanışı (Atatürk, bu
kongrede bir konuşma yaparak ordunun siyasetten çekilmesi gereğini
savunmuştur.)
5 Kasım 1909
Atatürk'ün -Selânik
Redif Tümeni Kurmay Başkanlığından- tekrar Üçüncü Ordu Karargâhı'na atanması.
1909
Atatürk'ün "Cumalı
Ordugâhı" adlı kitabının Selânik'te yayımlanması (Bu küçük kitap, 30
Ağustos-8 Eylül 1909 arasında Cumalı Kararaâhı'nda yapılan askerî manevra
esasında tutulan not ve krokilerden oluşmuştur.)
6 Eylül 1910
Atatürk'ün Ücüncü Ordu
Subay Talimgâhı Komutanlığı'na atanması.
Eylül 1910
Atatürk'ün orduyu
temsilen, Pikardi manevralarını izlemek amacıyla Fransa'ya gönderilişi.
1 Kasım 1910
Atatürk'ün Ücüncü Ordu
Subay Talimgâhı Komutanlığı'ndan tekrar Üçüncü Ordu Karargâhı'na atanması.
15 Ocak 1911
Atatürk'ün, 5. Kolordu
Karargâhı'nda, daha sonra yine Selânik'te bulunan 38. Piyade Alayı'nda
görevlendirilmesi.
Mart 1911
Atatürk'ün Arnaveıtluk'ta
çıkan isyanı bastırmak üzere düzenlenen harekâtta Harbiye Nazırı Mahmut Şevket
Paşa'nın yanında görev alışı.
19 Nisan 1911
Atatürk'ün 5.
Kolordu'nun Selânik-Kılkış arasında yaptığı manevralara -kolağası rütbesiyle-
katılması (Manevra 20 Nisan 1911 akşamı sona ermiştir.)
14 Eylül 1911
Atatürk'ün, Selânik'te
38. Piyade Alay, Kumandanlığı'ndaki görevinden alınarak İstanbul'da Genelkurmay
I. Şube'de bir göreve atanması.
29 Eylül 1911
İtalyanların
Trablusgarp'ta Osmanlı Devleti'ne harp ilânı
5 Ekim 1911
İtalyanların
Trablusgarp'a saldırıya geçmesi Atatürk'ün, Trablusgarp'a gönüllü gitmek üzere
-Gâzeteci Mustafa Şerif kimliği ile- bir kısım arkadaşlarıyla beraber
İstanbul'dan ayrılışı (İskenderiye üzerinden Trablusgarp'a geçmiştir.)
27 Kasım 1911
Atatürk'ün binbaşılığa
terfi edişi
8 Aralık 1911
Atatürk ve
arkadaşlarının Bingazi'ye gelişi (Atatürk, burada Tobruk Bölgesi komutanı Ethem
Paşa'nın Kurmay Başkanı olarak göreve başlamıştır.)
19 Aralık 1911
Atatürk'ün -Ethem
Paşa'nın yerine- Tobruk Bölgesi Komutanlığı'na getirilişi
30 Aralık 1911
Atatürk'ün Derne'ye
gelişi ve Derne doğusundaki Şark Gönüllüleri Komutanlığı' nı üzerine alışı.
l9ll
Atatürk'ün,
"Tâbiye Tatbikat Seyahatı" adlı kitabının Selânik'te yayımlanması (Bu
küçük kitap, 5. Kolordu'nun 19-20 Nisan 1911 günleri yaptığı ve Atatürk'ün de
kolağası rütbesiyle katıldığı bir askeri tatbikatın not ve krokilerinden
oluşmuştur.)
12 Mart 19l2
Atatürk'ün Deme
Komutanlığı'na atanması
1912
Karadağ'ın harp ilânı
ile Balkan Harbi'nin başlaması
24 Ekim l912
Atatürk'ün
Trablusgarp'tan İstanbul'a hareketi
25 Kasım 1912
Atatürk'ün Gelibolu'da bulunan Bahr-i , Sefîd (Akdeniz) Boğazı Kuvay-ı
Mürettebesi Komutanlığı Harekât Şubesi Müdürlüğü'ne atanması
1 Aralık 1912
Atatürk'ün İstanbul'dan
Bolayır'a hareketi
1912
Atatürk'ün, General
Litzmann'dan çevirdiği "Bölüğün Muharebe Talimi" adlı -askerî
eğitimle ilgili- kitabın İstanbul'da yayımlanması
27 Ekim 1913
Atatürk'ün Sofya
Ataşemiliterliğine atanması
20 Kasım 1913
Atatürk'ün Sofya'ya
gelişi.
11 Ocak 1914
Atatürk'e, Sofya
Ataşemiliterliğine ilâveten Belgrat ve Çetine Ataşemiliterliklerini de yürütme
görevi verilmesi.
1 Mart 1914
Atatürk'ün yarbaylığa
terfi edişi.
Mayıs 1914
Atatürk'ün, Nuri
(Conker)'in "Zâbit ve Kumandan" adlı,konferanslardan oluşan eseri
üzerine, -onunla sohbet şeklinde "Zâbit ve Kumandanla Hasbihal" adlı
kitabını yazması (Bu kitap, bir süre gecikme ile 1918 Aralık ayında İstanbul'da
yayımlanmıştır.
1 Ağustos 1914
Almanya'nın Rusya'ya
harp ilânı ile I. Dünya Savaşı'nın başlaması.
29 Ekim 1914
Osmanlı. Devleti'nin,
I. Dünya Savaşı'na girişi.
20 Ocak 1915
Atatürk'ün, Tekirdağ'da
teşkil edilecek 19. Tümen Komutanlığı'na atanması.
2 Şubat 1915
Atatürk'ün Tekirdağ'a
gelişi ve 19. Tüme- ni kurma çalışmalarına başlaması.
25 Şubat 1915
Tekirdağ'daki 19. Tümen
Komutanlığı'nın Maydos (Eceabat)'a nakli ve Atatürk'ün 19. Tümen Komutanlığı
üzerinde olmak üzere Maydos Bölgesi Komutaııı olarak görevini sürdürmesi.
18 Mart 1915
Çanakkale Boğazı'nı
geçmeye teşebbüs eden İngiliz donanmasının, ağır zayiat vererek başan
kazanamaması.
23 Mart 1915
Gelibolu'da 5. Ordu'nun
kurulması kararı ve komutanlığına Alman Generali Liman von Sanders'in atanması
(26 Mart 1915 günü Gelibolu'ya gelmiştir.)
18 Nisan 1915
Atatürk'ün
komutasındaki 19. Tümenin, 5. Ordu'nun genel ihtiyatını oluşturmak üzere
Bigalı'ye gönderilişi.
25 Nisan 1915
Çanakkale'de İngilizlerin
Seddülbahir ve Arıbumu bölgesinde çıkarma hareketine başlaması; Bigali'den
gelen Atatürk komutasındaki 19. Tümen kuvvetlerinin taarruzu ile geri çekilmeye
mecbur edilişi (Düşman çıkarması 26 ve 27 Nisan günleri de devam etmiş; ancak
Atatürk komutasındaki askerlerimizin kahramanca savunması karşısında başarısız
kalmıştır.)
1 Haziran 1915
Atatürk'ün albaylığa
terfi edişi.
15 Temmuz 1915
Atatürk'e Harp
Madalyası verilişi.
6 Ağustos 1915
Düşmanın Çanakkale'de
takviyeli kuvvetlerle yeni bir taarruzu (Bu taarruz, 7 Ağustos 1915 günü de
devam etmiş, ancak Atatürk'ün aldığı önlemler sayesinde gelişme imkânı
bulamamıştır. )
Düşmanın akşam
Anafartalar bölgesine asker çıkararak bu bölgeden de ilerleme girişimi.
8 Ağustos 1915
Atatürk'ün -General
Liman von Sanders' in emri ile- "Anafartalar Grubu Komutanlığı"na
getirilişi.
9 Ağustos 1915
Atatürk komutasındaki
kuvvetlerin, Anafartalar bölgesinde İngilizlere taarruzu; düşmanın tekrar
çıkarma yaptığı kıyılara itilmesi.
10 Ağustos 1915
Atatürk komutasındaki
kuvvetlerin, Conk· bayırı'nda İngilizlere taarruzu ve düşmanın ilerlemesine
imkân verilmemesi (Bugünkü muharebeler esnasında Atatürk'ün kalbini hedef alan
bir kurşun, göğüs cebindeki. saate çaıpıp geri döndüğünden, kendisi mutlak bir
ölümden kurtuldu.)
1 Eylül 1915
Atatürk'e, Anafartalar
Grubu Komutanlığı'ndaki üstün başanlan sebebiyle "Muharebe Gümüş Liyakat
Madalyası" verilişi.
10 Aralık 1915
Atatürk'ün,"Anafartalar
Grubu Komutanlığı"ndan istifası (Bu istifa,5.0rdu Komutanı General Limon
von Sanders tarafından kabul edilmemiş, kendisi izinli olarak İstanbul'a
dönmüştür.)
19/20 Aralık 1915
İngilizlerin gece
Çanakkale'yi tâhliye etmeleri.
17 Ocak 1916
Atatürk'e,"Anafartalar
Grubu Komutanlığı"ndaki üstün başarıları sebebiyle "Muharebe Altın
Liyakat Madalyası" verilişi.
27 Ocak 1916
Atatürk'ün, karargâhı
Edirne'de bulunan 16. Kolordu Komutanlığı'na atanması (Edirne'deki bu kolordu,
Kafkas Cephesinin önem kazanması üzerine bir süre sonra aynı adla Diyarbakır'a
nakledilmiştir.)
11 Mart 1916
Atatürk'ün, Karargâhı
Diyarbakır'a nakledilmesi kararlaştırılan 16. Kolordu Komutanlığına atanması
(Başkomutan Vekili Enver Paşa, bugün Atatürk'e telgraf çekerek Kolordu
Karargâhıyla Resülayn (Ceylanpınar) üzerinden hemen Diyarbakır'a hareket
etmesini istemiştir.)
12 Mart 1916
Atatürk'ün,-16.
Kolordu'nurı Edirne'den Diyarbakır'a kaydırılması üzerine- Edirne'den
İstanbul'a hareketi.
16 Mart 1916
Atatürk'ün,
Diyarbakır'daki görevine gitmek üzere İstanbul'dan ayrılışı.
26 Mart 1916
Atatürk'ün Diyarbakır'a
gelerek 16. Kolordunun komutasını üzerine alması.
Atatürk komutasındaki
kuvvetlerin Bitlis ve Muş yönünde taarruza geçişi.
8 Ağustos 1916
Atatürk komutasındaki
kuvvetlerin sabah Muş'u, akşam Bitlis'i düşman işgalinden kurtarışı.
13 Aralık 1916
Atatürk'ün, -Ahmet
İzzet Paşa'nın izinli olarak kısa bir süre İstanbul'a gitmesi üzerine -
vekâleten karargâhı Diyarbakır'da bulunan 2. Ordu Komutanlığı'na atanması.
16 Aralık 1916
Atatürk'ün, Silvan'dan
hareketle Sekerat' ta 2. Ordu Karargâhı`na gelerek Komutan Vekilliği görevini
üzerine alışı.
3 Ocak 1917
Atatürk'ün, -Ahmet
İzzet Paşa'nın izinden dönüşü üzerine- Sekerat'ta 2. Ordu Komutan
Vekilliği'nden aynlarak Silvan'a dönüşü.
Atatürk'ün 2. Ordu
Komutan Vekili olarak Şam'dan Diyarbakır'a donüşü
16 Mart 1917
Atatürk'ün 2. Orduya
asaleten komutan atanması
14 Mayıs 1917
Atatürk'ün Muş'un ikici
defa düşman işgalinden kurtarışı (Muş, 8 Ağustos 1916 da kurtarılmış ise de 25
Ağustos 1916 da tekrar Rusların eline düşmüştü.)
5 Temmuz 1917
Atatürk'ün, General
Falkenhein'in komutasındaki Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığı'na bağlı olarak
Halep'te oluşturulması kararlagtırılan Yedinci Ordu Komutanlığı'na atanması.
Temmuz 1917
Atatürk'ün
Diyarbakır'dan İstanbul'a hareketi (7.0rdu Karargâhı'nı oluşturmak üzere
Başkomutan Vekili Enver Paşa tarafından İstanbul'a çağrılmıştır.)
Temmuz 1917
Atatürk'ün
Diyarbakır'dan İstanbul'a gelişi
15 Ağustos 1917
Atatürk'ün İstanbul'dan
Halep'e hareketi (7.0rdu Karargâhı Halep'in Aziziye mevkiinde idi.)
20 Eylül 1917
Atatürk'ün, Halep'ten
-genel durum değerlendirmesi ve General Falkenhein ile anlaşmazlığına dair-
Sadrazam ve Dahiliye Nazırı Talât Paşa ile Başkomutan Vekili ve Harbiye Nazırı
Enver Paşa'ya raporu
Ekim Başı l917
Atatürk'ün, -Yıldırım
Orduları Komutanı General Falkenhein'le anlaşmazlık sonucu- Yedinci Ordu Komutanlığı'ndan
istifa edişi
9 Ekim 1917
Atatürk'ün tekrar
Diyarbakır'da bulunan 2. Ordu Komutanlığı'na atanması (Atatürk, bu atamayı
kabul etmediğinden işlem yürürlülük kazanmamış, kendisi 2. Ordu Komutanı
sıfatiyle izinli sayılarak Halep'ten İstanbul'a gelmiştir.)
Ekim Sonu 1917
Atatürk'ün, Halep'ten
İstanbul'a dönüşü (9 ay kadar İstanbul'da kalmıştır.)
7 Kasım 1917
Atatürk'ün, İstanbul'da
Genel Karargâhta görevlendirilmesi
15 Aralık 1917
Atatürk'ün, Veliaht
Vahdettin Efendi'nin maiyetinde Almanya'ya gitmek üzere İstanbul'dan ayrılışı
4 Ocak l918
Atatürk'ün Almanya
seyahatinden İstanbul'a dönüşü
13 Mayıs l9l8
Atatürk'ün, böbrek
rahatsızlığı sebebiyle tedavi için İstanbul'dan Viyana'ya hareketi (Viyana ve
Karlsbat'ta 2,5 ay kadar tedavi görmüştür.)
4 Ağustos 19l8
Atatürk'ün Viyana'dan
İstanbul'a dönüşü
7 Ağustos l918
Atatürk'ün, General
Falkenhein'in yerine Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığı'na getirilmiş olan
General Liman von Sanders'in emrindeki 7. Ordu'ya tekrar komutan atanması
15 Ağustos l918
Atatürk'ün, ikinci defa
atandığı 7. Ordu Komutanlığı görevine başlamak üzere İstanbul'dan Halep'e
gelişi (Halep'te bir gün kaldıktan sonra 7. Ordu Karargâhı'nın bulunduğu
Nablus'a gitmiştir. )
19 Eylül 1918
İngilizlerin Halep
Cephesi'nde büyük kuvvetlerle taarruza başlaması (Bu İngiliz taarruzu
karşısında 8. Ordu Cephesi'nin yarılması üzerine 4 ve 7. Ordular da çekilme
mecburiyetinde kalmışlardı. Atatürk komutasındaki 7. Ordu birlikleri düzenini
ve savaş kudretini bozmadan Riyad'a, oradan da Halep'e çekildi.)
26 Ekim l9l8
Atatürk komutasındaki
7. Ordu kuvvetlerinin tekrar taarruza geçen düşman kuvvetlerini Halep'in
kuzeyinde durdurması ve düşmanın bu hattı geçmesine imkân verilmemesi
30 Ekim 1918
Mondros Mütarekesi'nin
imzalanması
31 Ekim 1918
Atatürk'ün -7.0rdu
Komutanlığı da üzerinde kalmak üzere- Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığı'na
atanması ve Katma'dan Adana'ya gelerek General Liman von Sanders'den komutanlık
görevini devralması
7 Kasım 1918
Yıldırım Orduları Grubu
ve 7.0rdu Komutanlıklarının kaldırılması ve Atatürk'ün Ordu Kumandanı sıfatiyle
Harbiye Nezareti emrine verilmesi
10 Kasım 1918
Atatürk'ün Adana'dan
trenle İstanbul'a hareketi
13 Kasım 1918
Atatürk'ün, Adana'dan
İstanbul'a gelişi
Aralık 1918:
Atatürk'ün,-1914 yılı Mayısında yazdığı- "Zâbit ve Kumandan İle
Hasbihal" adlı kitabının İstanbul'da yayımlanması
Atatürk'ün Anadolu'ya
geçmek üzere Bandırma Vapuru i1e İstanbul'dan ayrılısı
l9 Mayıs 19l9
Atatürk'ün sabah
Samsun'a çıkışı.
22 Mayıs l919
Atatürk'ün Samsun'dan
Sadarete raporu:".... Millet yekvücut olup hakimiyet esasını, Türklük
duygusunu hedef kabul etmiştir."
2l Haziran 1919
Atatürk'ün İstanbul'da
bulunan bazı tanınmış kimselere Amasya'dan mektup göndererek Millî Mücadele'ye
davet etmesi:"Artık İstanbul Anadolu'ya hâkim değil, tâbi olmak
mecburiyetindedir." "Size teveccüh eden fedakârlık pek büyüktür"
"Millî gaye elde edilinceye kadar âcizleri Anadolu'dan ve milletin
sinesinden ayrılmayacağım ve bu noktada nihayete kadar bir millet ferdi gibi
çalışacağımı millete karşı mukaddesatım namına söz verdim ve hiç bir kuvvet bu
millî karara mâni olamayacaktır."
22 Haziran 1919
Atatürk'ün Amasya'dan
Anadolu'da mülkî ve askerî makamlara genelgesi: "Vatanın tamamiyeti,
milletin bağımsızlığı tehlikededir. Milletin bağımsızlığını yine milletin azim
ve kararı kurtaracaktır."
3 Temmuz 1919
Atatürk'ün Erzurum'a
gelişi, halk ve asker tarafından sevgi gösterileriyle karşılanışı.
8/9 Temmuz 1919
Atatürk'ün resmî
vazifesiyle beraber askerlik mesleğinden istifası.
9 Temmuz 1919
Atatürk'ün resmî
vazifesiyle beraber askerlik mesleğinden istifasını ordu'ya, vilâyetlere ve
millete duyurması: "... Bundan sonra mukaddes millî gayemiz için her türlü
fedakârlıklâ çalışmak üzere sine-i millette bir ferd-i mücahit suretiyle
bulunmakta olduğumu tamimen arz ve ilân eylerim.
14 Temmuz 1919
Atatürk'ün askerlikten
istifası ve Erzurum Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin başına geçişinin Erzurum'da
yayımlanan Albayrak Gazetesinde halka ilânı: "... Mustafa Kemal Paşa
Hazretlerinin istifanamesi bir azim ve iman vesikasıdır. Millette, henüz eski
kanın sönmemiş olduğunu gösterir muazzam delildir. Anafartalar'da, millî
şerefi, tarihin bugünkü nesilden beklemekte olduğu mukaddes vazifeyi yükselten
ve yücelten bu muhterem Kumandanı bugünde Millî Mücadele'nin başında görmek
mesut bir görüntüdür."
23 Temmuz 1919
Erzurum Kongresi'nin
açılışı ve Atatürk'ün Kongre'ye Başkan seçilmesi (Kongre 7 Ağustos 1919'da son
bulmuştur.)
7 Ağustos 1919
Erzurum Kongresi'nin
Heyet-i Temsiliye seçimini takiben Atatürk'ün kısa bir konuşmasıyla son
bulması: "Milletimizin kurtuluş ümidi ile çırpındığı en heyecanlı bir
zamanda fedakâr muhterem heyetiniz her türlü eziyetlere katlanarak burada,
Erzurum'da toplandı. Hassas ve necip bir ruh ve pek sağlam bir iman ile vatan
ve milletimizin kurtuluşuna ait esaslı kararlar aldı. Bilhassa bütün cihana
karşı milletimizin mevcudiyetini ve birliğini gösterdi. Tarih bu kongremizi
şüphesiz ender ve büyük bir eser olarak kaydedecektir." Atâtürk'ün Heyet-i
Temsiliye Reisliği'ne seçilmesi.
9 Ağustos 1919
Atatürk,ün, askerlik
mesleğinden ihracına, haiz nlduğu nişanların alınmasına ve fahrî yaverlik
rütbesinin kaldırılmasına dair irade-i seniye çıkması.
2 Eylül l919
Atatürk'ün Sivas'a
gelişi, büyük tezahüratla karşılanması.
4 Eylül l9l9
Sivas Kongresi'nin
açılışı ve Atatürk'ün Kongre'ye Başkan seçilmesi. (Kongre 11 Eylül 1919'da son
bulmuştur.)
11 Eylül 1919
Anadolu ve Rumeli
Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin resmen kuruluşu.
7 Ekim 1919
Atatürk'ün -Heyet-i
Temsiliye adına millete beyannamesi: "En ağır tarihî şartlar altında bile
millî vakarından ve herkesin hukukuna riayetteki mazisinden gelen
hasletlerinden zerre kadar ayrılmamış olan milletimizin bundan sonra da aynı
tarz ve harekette sabit kalacağından ve bu suretle bu mübarek topraklara sahip
olmaktaki liyakat-i medeniyesini bütün cihana tasdik ettireceğinde şüphe
yoktur."
20 Ekim 1919
Atatürk'ün, Rauf ve
Bekir Sami Beylerle beraber Amasya'da İstanbul Hükûmeti'nin Bahriye Nazırı
Salih Paşa ile görüşmelere başlaması (Amasya Mülâkatı).
7 Kasım 19l9
Atatürk'ün İstanbul'da
toplanması kararlaştırılan Meclis-i Mebusan'a Erzurum'dan milletvekili
seçilmesi.
27 Aralık 1919
Atatürk'ün Ankara'ya
gelişi ve büyük törenle karşılanması. (Atatürk şehre girdikten sonra Vali
odasında bir müddet istirahat ederek çay içmişler, daha sonra Kolordu'yu
ziyaretle buradan kendisine ve arkadaşlarına tahsis edilen Ziraat Mektebi'ne
gelmişlerdir.).Atatürk'ün bütün teşkilâta, Ankara'ya geldiğini ve Heyet-i
Temsiliye Merkezi'nin Ankara olduğunu bildiren telgrafı.
12 Ocak 1920
İstanbul'da son
"Osmanlı Meclis-i Mebusanı"nın açılması (İstanbul'un işgali üzerine
18 Mart 1920 günü son toplantısını yaparak çalışmalarına ara verme kararı
almış, 11 Nisan 1920'de Padişah iradesi feshedilmiştir. )
28 Ocak 1920
Osmanlı Meclis-i
Mebusanı'nın gizli toplantısında Misak-ı Millî'nin kabulü.
17 Şubat 1920
Osmanlı Meclis-i
Mebusanı'nda Misak-ı Millî'nin yabancı parlamentolara ve basına bildirilme
kararı.
16 Mart 1920
İtilâf Devletleri
tarafından İstanbul'un fiilen işgali.Atatürk'ün İstanbul'un işgali nedeniyle
millete beyannamesi: ".... Bugün, İstanbul'u zorla işgal etmek suretiyle
Osmanlı Devleti'nin yediyüz senelik hayat ve hâkimiyetine son verildi. Yani
bugün Türk milleti, medenî kabiliyetinin, hayat ve istiklâl hakkının ve bütün
istikbalinin müdafaasına davet edildi."
19 Mart 1920
Atatürk'ün Ankara'da
bir Meclis toplanması yolunda acele seçim yapılması için vilâyetlere, livalara
ve kolordu komutanlarına genelgesi: "Ankara'da fevkalâde yetkiye malik bir
Meclis, millet işlerini yönetmek ve denetlemek üzere toplanacaktır."
10 Nisan 1920
Şeyhülislâm Dürrizade
Abdullah'ın Anadolu'daki millî kuvvetleri kâfir ilân eden ve katlinin gerekli
olacağını (!) bildiren fetvası.
16 Nisan 1920
Ankara Müftüsü Rıfat
Efendi'nin, Şeyhülislâm Dürrizade Abdullah'ın fetvasının dinen geçerli
olamayacağını ilân eden fetvası.
23 Nisan 1920
Ankara'da Türkiye Büyük
Millet Meclisi'nin açılması.
24 Nisan 1920
Atatürk'ün Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na seçilmesi ve teşekkür konuşması: ". ..
Gerek askerî gerekse siyasî hayatımın bütün dönem ve safhalarını işgal eden
mücadelelerimde daima hareket kuralım, millî iradeye dayanarak milletin ve
vatanın muhtaç olduğu gayelere yürümek olmuştur."
11 Mayıs 1920
Atatürk'ün İstanbul'da
Divan-ı Harp tarafından idama mahkûm edilmesi.
24 Mayıs 1920
Atatürk hakkında 11
Mayıs 1920 tarihli idam kararının Padişah tarafından tasdiki.
8 Temmuz 1920
Atatürk'ün Meclis'te
konuşması: "Efendiler; memleketimizin ellide biri değil heyet-i umumiyesi
tahrip edilse, heyet-i umumiyesi ateşler içinde bırakılsa, biz bu toprakların
üstünde bir tepeye çıkacağız ve oradan müdafaa ile meşgul olacağız!"
10 Ağustos 1920
İstanbul Hükûmeti ile
İtilâf Devletleri arasında "Sevr Antlaşması"nın imzalanması.
2/3 Aralık 1920
Ermenilerle "Gümrü
Antlaşması"nın imzalanması.
5 Aralık 1920
Atatürk'ün Bilecik'te
Ahmet İzzet Paşa başkanlığındaki İstanbul Heyeti ile görüşmesi (Bilecik
mülâkatı)
10 Ocak 1921
Birinci İnönü Zaferi
ll Ocak 1921
Atatürk'ün I. İnönü
Zaferi münasebetiyle Batı Cephesi Komutanı İsmet (İnönü) Bey'e tebrik telgrafı:
"... Bu muvaffakiyetin mukaddes topraklarımızı düşman istilâsından kâmilen
kurtaracak olan kesin zafere bir hayırlı başlangıç olmasını Allah'tan diler ve
bu tebrikâtın umum Batı Ordusu er ve subaylarına iletilmesini rica
ederim."
1 Nisan 1921
İkinci İnönü
Zaferi.Atatürk'ün Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa'ya cevap telgrafı: ".
Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin ters talihini de yendiniz. İstilâ
altındaki bedbaht topraklarımızla beraber bütün vatan, bugün en uzak köşelerine
kadar zaferinizi kutluyor.Düşmanın istilâ hırsı, azim ve hamiyetinizin yalçın
kayalarına başını çarparak hurdahaş oldu!"
10 Mayıs l921
Atatürk'ün Türkiye
Büyük Millet Meclisi'nde "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Grubu"
Başkanı oluşu.
16 Temmuz 1921
Atatürk'ün Ankara'da
toplanan ve 21 Temmuz 1921'e kadar çalışmalarına devam eden Maarif Kongresi'ni
açış konuşması: ". . Çocuklarımız ve gençlerimiz yetiştirilirken onlara
bilhassa meycudiyeti ile, hakkı ile, birliği ile çelişen bilûmum yabancı
unsurlarla mücadele lüzumunu ve milli düşünceleri tam bir imanla her mukabil
fikre karşı şiddetle ve fedakârâne müdafaa zarureti telkin edilmelidir."
18 Temmuz 1921
Atatürk'ün Ankara'dan,
Karacahisar'daki Batı Cephesi Karargâhı'na gelişi.Atatürk'ün Batı Cephesi
Karargâhı'nda İsmet Paşa'ya direktifi: "Orduyu; Eskişehir'in kuzey ve
güneyinde topladıktan sonra, düşman ordusuyla araya büyük bir mesafe koymak
lâzımdır ki, ordunun tanzim, tensik ve takviyesi mümkün olabilsin. Bunun için
Sakarya doğusuna kadar çekilmek caizdir."
5 Ağustos 1921
Atatürk'e geniş
yetkiler ve üç ay süre ile Başkomutanlık tevcih eden Kanunun kabulü. :
Atatürk'ün Başkomutan oluşundan sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde
konuşması: "... Efendiler, zavallı milletimizi esir etmek isteyen
düşmanları, Allah'ın yardımıyıa behemehal mağlup edeceğimize dair olan emniyet
ve itimadım bir dakika olsun sarsılmamıştır. Bu dakikada bu kesin inaneımı
yüksek heyetinize karşı, bütün millete karşı ve bütün âleme karşı ilân
ederim."
23 Ağustos 1921
Yunan Ordusu'nun
taarruzu ve Sakarya Meydan Muharebesi'nin başlaması (22 gün 22 gece devam
etmiştir.)
26 Ağustos 1921
Başkomutan Atatürk'ün
emri: "Hatt-ı müdafaa yoktur, sath-ı müdafaa vardır. O satıh bütün
vatandır. Vatanın her karış toprağı, vatandaşın kanıyla ıslanmadıkça terk
olunamaz.
13 Eylül 1921
Sakarya Meydan
Muharebesi'nin sonuçlanması ve düşmanın Sakarya nehrinin doğusunda imha ile
zaferin kazanılması.
19 Eylül 1921
Başkomutan Atatürk'ün
"Sâkarya Muharebesi" hakkında Büyük Millet Meclisi'nde konuşması:
"Efendiler! Türkiye Büyük Millet Meclisi ordusunun Sakarya'da kazanmış
olduğu meydan muharebesi pek büyük bir meydan muharebesidir.Harb tarihinde
misli belki olmayan bir meydan muharebesidir." Başkomutan Atatürk'e Büyük
Millet Meclisi tarafından kanunla Müşir (Mareşal) rütbesi ve "Gazi"
unvanı verilişi.
13 Ekim 1921
Türkiye Büyük Millet
Meclisi Hükûmeti ile Kafkas Cumhuriyetleri (Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan)
arasında "Kars Antlaşması"nın imzalanması.
20 Ekim 1921
Türkiye Büyük Millet
Meclisi Hükûmeti ile Fransa Hükûmeti. arasında "Ankara Antlaşması"nın
imzalanması.
31 Ekim 1921
"Atatürk'ün
Başkomutanlık süresinin 5 Kasım 1921'den itibaren 3 ay daha uzatılmasına dair
Kanun'un Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabulü."
14 Ocak 1922
Atatürk'ün annesi
Zübeyde Hanım'ın ölümü.
4 Şubat 1922
Atatürk'ün
Başkomutanlık süresinin 5 Şubat 1922 tarihinden itibaren ikinci defa üç ay
uzatılmasına dair Kanun'un Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabulü..
1 Mart 1922
Atatürk'ün Türkiye
Büyük Millet Meclisini açış konuşması: ". . Efendiler! Büyük Millet
Meclisi Hükûmeti Türkiye ve Türkiye halkının beka ve istiklâlini temine
çalışıyor. Çünkü Türkiye'nin asıl sahibi, meşru ve gerçek sahibi olan Türkiye
halkının kat'i arzu ve iradesi bu yoldadır."
6 Mayıs 1922
Atatürk'ün
Başkomutanlık süresinin 5 Mayıs 1922 tarihinden itibaren üçüncü defa üç ay
uzatılması hakkında Kanun'un Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabulü.
26 Ağustos 1922
Büyük Taarruz'un,
Kocatepe'den sabah saat 5.30'da topçularımızın ateşiyle başlaması.
30 Ağustos 1922
Yunan ordusunun tamamen
sarılması ve imha edilmesi suretiyle "Dumlupınar (Başkomutan) Meydan
Muharebesi"nin kazanılması.
1 Eylül 1922
Başkomutan Atatürk'ün
orduya beyannamesi: ".... Bütün arkadaşlarımın Anadolu'da daha başka
meydan muharebeleri verileceğini gözönüne alarak ilerlemesini ve herkesin fikrî
güçlerini ve kahramanlık ve vatanseverlik kaynaklarını yarışırcasına göstermeye
devam etmesini isterim.
9 Eylül 1922
Başkomutan Atatürk'ün
kuvvetlerimizin İzmir'e giriş haberi üzerine ordulara mesajı: "İlk
verdiğim Akdeniz hedefine varmakta orduların gösterdiği gayret ve fedâkarlığı
hürmet ve takdirle anarım."
10 Eylül 1922
Atatürk'ün Büyük Zaferi
takiben İzmir'e gelişi.
4 Ekim 1922
Başkomutan Atatürk'ün
26 Ağustos Taarruzu, 30 Ağustos ve 9 Eylül Zaferleri hakkında Türkiye Büyük
Millet Meclisi'nde uzun beyanatı: "... Bu Anadolu Zaferi tarih arasında
bir millet tarafından tamamen benimsenen bir fikrin ne kadar kaadir ve ne zinde
bir kuvvet olduğunun en güzel misali olarak kalacaktır."
11 Ekim 1922
Mudanya Mütarekesi'nin
imzalanması.
1 Kasım 1922
Hilâfet ve Saltanat'ın
birbirinden ayrılarak Saltanat'ın kaldırılması kararı.
Atatürk'ün, Türkiye
Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması: " .. Misak-ı Millî, vatanın haricî
düşman karşısındaki vaziyet ve mevkiini tesbit eden miıkaddes bir kural olduğu
gibi 1 Kasım 1922 kararı da milletimiz için dahilî ve daimî bir düşman olan
ferdî saltanata ve onun temsil ettiği meşum bir idare şekline tevcih edilmiş
mukaddes bir silâhtır."
8 Nisan 1923
Atatürk'ün, Anadolu ve
Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Başkanı olarak milletvekili seçimi
münasebetiyle millete, 9 umdeyi içine alan beyannamesi.
24 Temmuz 1923
Lozan Antlaşması'nın
imzalanması (Atatürk der ki: "Lozan Barış Antlaşması'nın ihtiva ettiği
esasları, diğer barış teklifleriyle daha fazla mukayeseye mahal olmadığı
fikrindeyim. Bu antlaşma, Türk milleti aleyhine, asırlardan beri hazırlanmış ve
Sevr Antlaşması'yla ikmal edildiği zannedilmiş, büyük bir suikastin yıkılışını
ifade eder bir vesikadır. Osmanlı Devrine ait tarihte örneği bulunmayan bir
siyasî zafer eseridir.") Atatürk'ün, Lozan Antlaşması'nın imzalanması
üzerine İsmet Paşa'ya tebrik telgrafı: "Memlekete bir dizi faydalı
hizmetlerden ibaret olan ömrünüzü bu defa da tarihî bir muvaffakiyetle
taçlandırdınız."
l3 Ağustos 1923
Atatürk'ün tekrar
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na seçilmesî.Atatürk'ün, İkinci Devre
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması: "...Memleketimizi mâmur ve
halkımızı mesut ve müreffeh edeceğiz. Ümidimiz, azmimiz ve bilhassa
milletimizin ve Meclis-i Alinizin göstereceği vahdet ve tesanüt ilerleme ve
uygarlık yolundaki çalışmamızda elbette muvaffakiyetin kefili olacaktır.
11 Eylül 1923
"Halk
Fırkası"nın kuruluşu ve Atatürk'ün Halk Fırkası Genel Başkanlığı'na
seçilmesi.
10 Ekim 1923
Ankara'nın başkent
oluşu.
29 Ekim 1923
Cumhuriyetin ilânı ve
Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı'na seçilmesi.
30 Ekim 1923
Türkiye Cumhuriyeti'nin
ilk kabinesi'nin İsmet Paşa tarafından kurulması.
21 Kasım 1923
Atatürk'e Türkiye Büyük
Millet Meclisi kararı ile yeşil-kırmızı şeritli İstiklâl Madalyası verilmesi.
1 Mart 1924
Cumhurbaşkanı
Atatürk'ün, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması: "İslâm dinini,
asırlardan beri alışılageldiği veçhile bir siyaset vasıtası mevkiinden
uzaklaştırmak ve yüceltmek gerekli olduğu gerçeğini görüyoruz. Mukaddes ve
tanrısal inançlarımızı ve vicdanî değerlerimizi, karanlık ve kararsız olan ve,
her türlü menfaat ve ihtiraslara görü
